Anafylaxie

Anafylaxie

Een anafylaxie is een snel verlopende, ernstige reactie waarbij klachten optreden van meerdere orgaanstelsels. Deze reactie kan soms levensbedreigend zijn. De klachten openbaren zich tegelijkertijd of kort na elkaar.

Klachten kunnen optreden van:

  • Huid en slijmvliezen
  • Maagdarmstelsel
  • Bloedcirculatie
  • Bovenste en onderste luchtwegen

De oorzaak van anafylaxie is meestal een acute allergische reactie. Soms is er geen oorzaak te vinden voor een anafylactische reactie. Om van een anafylaxie te mogen spreken, is het niet altijd noodzakelijk dat er een aanwijsbare oorzaak (allergeen) is.

Anafylaxie in 3 verschillende situaties

  1. Klachten zonder blootstelling aan een stof

Er treden in snel tempo verschillende klachten op. Over het hele lichaam verspreidt zich meestal jeuk, roodheid, rode bulten en/of zwellingen. Daarbij kunnen aanwijzingen zijn voor een tekortschietende bloedcirculatie en/of een belemmerende ademweg. Deze persoon is meestal blootgesteld aan een stof die allergie veroorzaakt, zoals een pinda, een geneesmiddel of een insectenbeet. In zeldzame gevallen kan er ook een anafylaxie optreden zonder blootstelling aan een allergeen.

Een tekortschietende bloedcirculatie zie je terug in een versnelde hartslag, gevolgd door een dalende bloeddruk. Je wordt duizelig, voelt je slap, dreigt flauw te vallen, bent verminderd aanspreekbaar en kan buiten kennis raken.

Een belemmerende ademweg kan een gevolg zijn van een zwelling in de keel of samenknijpen van de lagere luchtwegen. Dit merk je door te kuchen, hees te worden, moeite hebben met slikken, gevoel van een dikke keel, hoesten, piepen bij inademen en/of uitademen (astma).

  1. Klachten na blootstelling aan een stof waar je allergisch op kan reageren

Er treden na blootstelling aan een stof waar je allergisch op kan reageren, tegelijk en snel klachten op van twee of meer orgaanstelsels. Bijvoorbeeld klachten van de huid met roodheid, galbulten en zwellingen. Klachten van het maagdarmstelsel met misselijkheid, braken en buikkrampen. Klachten van een belemmerende ademweg met kuchen, hoesten, heesheid, dikke keel, benauwdheid en een piepende ademhaling. Of klachten van een tekortschietende bloedcirculatie met duizeligheid en slap worden.

Er is bijvoorbeeld al sprake van anafylaxie wanneer je na het eten van een koekje met noten moet kuchen, benauwd wordt, misselijk bent en buikpijn krijgt.

  1. Klachten na blootstelling aan een stof waar je zeer waarschijnlijk allergisch voor bent

Iemand krijgt een snelle bloeddrukdaling na blootstelling aan een stof waar hij later bewezen allergisch voor is. Bijvoorbeeld wanneer je een lage bloeddruk krijgt na een wespensteek zonder andere verschijnselen. Later wordt een allergie aangetoond met een allergitest voor wespengif.

Een snelle bloeddrukdaling zonder andere klachten als gevolg van een allergische reactie komt niet vaak voor.

Behandeling van anafylaxie

Is er sprake van anafylaxie? Dan dient altijd adrenaline toegediend te worden via een injectie in een spier in het bovenbeen. Soms is het lastig om anafylaxie te herkennen, bijvoorbeeld wanneer huidklachten ontbreken.

Je hoeft niet te wachten tot je zeker weet dat er sprake is van anafylaxie. Het vroegtijdig toedienen van adrenaline voorkomt juist een ernstig beloop van de allergische reactie. Het is verstandig al adrenaline toe te dienen als tegelijk of snel achter elkaar klachten ontstaan van twee orgaanstelsels. Bijvoorbeeld wanneer een uitgebreide roodheid in combinatie met hevig braken wordt ervaren. Ook al is het niet duidelijk of deze klachten zijn gekomen na blootstelling aan een stof die allergie kan veroorzaken.

Adrenaline is veilig en snel
  1. Adrenaline is veilig! Ook als het toegediend wordt bij een reactie die geen allergische reactie blijkt te zijn. Dus bij twijfel gewoon toedienen!
  2. Adrenaline werkt beter bij vroegtijdig toedienen. Een acute allergische reactie verloopt snel, en niemand weet of het bij die ene klacht met bijvoorbeeld een enkele galbult blijft. Adrenaline werkt snel en stopt het verergeren van de reactie.
Voorgevulde pen met adrenaline

Adrenaline is beschikbaar in voorgevulde pennen waarin exact de juiste dosis zit. Door de pen stevig tegen de huid te drukken schiet er een naald uit die de adrenaline in de bovenbeenspier injecteert. Je voelt de prik wel, maar deze is niet heel pijnlijk. Adrenaline is het enige medicijn dat een ernstige reactie kan stoppen.

De adrenalinepen is voor eenmalig gebruik. Na gebruik moet altijd contact opgenomen worden met een arts. Is alles onder controle na de injectie? Dan wordt de spoedlijn of de huisarts gebeld. Is de reactie zeer hevig of nog niet over na het toedienen van adrenaline? Dan moet altijd meteen 112 worden gebeld.

Antihistaminicum

Sommige mensen geven de voorkeur aan zogenaamde antihistaminicum tabletten. Een nadeel van dit tablet is dat deze pas na 15-20 minuten gaat werken. Een acute allergische reactie verloop binnen enkele minuten. Bovendien is het tablet vaak niet sterk genoeg en kan daarom dus nooit adrenaline vervangen bij een ernstige reactie.