Veelgestelde vragen

Wat is een allergie

 

Een allergie is een abnormale reactie van het lichaam op stoffen van buitenaf. Het afweersysteem (het immuunsysteem) reageert op stoffen waar het normaal gesproken niet zo heftig op behoort te reageren. De stoffen die deze prikkels veroorzaken worden allergenen genoemd. Men spreek van een allergie als de onschuldige stof (het allergeen) een reactie van het afweersysteem veroorzaakt die tot lichamelijke klachten leidt. 

Lees meer in onze special Wat is een allergie.

Wat zijn allergenen

 

Allergenen zijn onschadelijke stoffen die bestaan uit eiwitten. In sommige gevallen reageert het immuunsysteem heftig op deze eiwitten. De allergenen komen het lichaam binnen via de neus, de mond en/of de huid.

Er bestaan zes categorieën:

  • Voeding (voedselallergie, bijvoorbeeld gluten, koemelk, pinda en kippenei)
  • Geneesmiddelen (bijvoorbeeld antibiotica)
  • Insecten (bijvoorbeeld een allergie voor het gif van een wesp of bij)
  • Contact (contactallergie, bijvoorbeeld nikkel of latex)
  • Beroepsmatig (beroepsallergie, bijvoorbeeld kapperseczeem)
  • Inhalatie (bijvoorbeeld pollen of huisstofmijt)
Allergie of intolerantie?

 

Allergieën en intoleranties zijn allebei overgevoeligheden. Bij een allergie is het afweersysteem betrokken en bij een intolerantie niet. Een intolerantie heeft geen allergische oorzaak. Is er sprake van een overgevoeligheid of een toevallige samenloop van omstandigheden?

Je leest meer in onze special Allergie of intolerantie.

Directe of vertraagde allergie

 

Er bestaan verschillende soorten allergische reacties. De belangrijkste twee typen zijn:

1.    De type-1 allergie (de directe allergie) en atopie

De klachten van een type-1 allergie ontstaan binnen tientallen minuten tot enkele uren na blootstelling aan het allergeen. Atopie speelt hierbij een belangrijke rol. Dit is de aangeboren aanleg om allergisch te reageren. Atopische mensen maken namelijk makkelijker IgE antistoffen aan. Deze antistoffen reageren op diverse allergenen, waaronder pollen en huisstofmijt. Denk hierbij aan klachten als niezen, astma en eczeem.

2.    De type IV-allergie (de vertraagde allergie)

De klachten van een type IV-allergie ontstaan pas 2 tot 3 dagen na blootstelling aan het allergeen. Denk hierbij aan een contactallergie of een allergie voor geneesmiddelen.

Hoe ontstaat een allergie

 

Bij een allergie reageert het afweersysteem op stoffen die eigenlijk niet schadelijk zijn voor het lichaam. Een allergie kan op verschillende manieren ontstaan. Zo spelen erfelijke factoren, maar ook omgevingsfactoren een rol. 

Ontwikkeling van een allergie

Iemand die allergisch is krijgt klachten bij contact met een bepaalde stof, bijvoorbeeld door ze te eten, drinken of in te ademen. De reactie komt voort uit de allergische afweerstoffen die het lichaam aanmaakt tegen eiwitten, allergenen genoemd, in bepaalde bronnen. Bij een dierenallergie kleven deze allergenen aan de huidschilfers. Bij hooikoorts kun je de allergenen via het stuifmeel inademen. 

In het lichaam komen dan direct stoffen vrij die acute klachten veroorzaken. Denk dan aan niezen, jeukende ogen of een astmatische aanval. Maar ook aan langdurige klachten, zoals een allergische ontsteking in de slijmvliezen. Dit komt, omdat de antistoffen zich aan mestcellen hechten. Deze mestcellen vind je terug in onder andere de longen, neus, ogen, darmen en huid. Je merkt er niets van dat er antistoffen aan de mestcellen gehecht zitten. Dit kan zelfs maanden tot jaren duren. 

Een allergeen komt op een gegeven moment in contact met de mestcel waaraan de antistoffen zijn gehecht. Deze worden geprikkeld en geven stoffen vrij, waaronder histamine. Histamine is een stof die de uiteindelijke allergische klachten veroorzaakt. 

Lees meer in onze special Hoe ontstaat een allergie.

Wat is kruisallergie

 

Het allergeen in stuifmeel van bomen (hooikoorts) bevindt zich ook in fruit, namelijk het zogenoemde steen- en pitfruit. Dit zijn appel, peer, perzik, kers, kiwi en noten, zoals hazelnoot, amandel, walnoot, pecannoot, wortel en selderij. Ook sojamelk behoort bevat dit allergeen.

De allergische afweerstoffen herkennen specifiek dit eiwit in al deze voedselbronnen en daarom wordt een kruisallergie ook wel kruisherkenning genoemd. Allergietesten met deze voedingsmiddelen bij mensen met een boompollenallergie (hooikoorts), zullen dan ook allemaal positief zijn. Een klein deel van deze mensen krijgt ook daadwerkelijk klachten bij het eten van deze voedingsmiddelen.

De klachten bestaan uit prikkelingen, jeuk, irritatie en soms wat zwelling direct na het eten van de onbewerkte en onverhitte voeding. Dit wordt ook wel ‘oral allergy syndroom’ genoemd. Appel en rauwe wortel kan dus klachten geven, maar verhitte appel in een appeltaart of appelmoes of gekookte wortelen niet. Kenmerkend is dat de klachten beperkt blijven tot de mond en keel.

Ernstige allergische reacties en anafylaxie worden niet veroorzaakt door een kruisallergie. Voedingsmiddelen waar dit eiwit, dat gedeeld wordt met boompollen, niet in zit zijn pistachenoot, cashewnoot, banaan, druiven, sinaasappel en mandarijn.

Ben ik allergisch?

 

Rode en tranende ogen? Een droge, jeukende huid? Vaak niezen of altijd een loopneus? Veel mensen staan er niet bij stil dat dit allergische klachten kunnen zijn. Maar hoe weet je nou of je allergisch bent of toch gewoon verkouden? 

Allergie heeft een grote invloed op het dagelijks leven. Zo kunnen vermoeidheidsklachten, slecht slapen en concentratieproblemen een gevolg zijn van een allergie. Bij het vermoeden op een allergie zal een allergietest, een anamnese en lichamelijk onderzoek uiteindelijk uitsluitsel moeten geven. Voor hooikoorts is alleen een anamnese of lichamelijk onderzoek voldoende. Maar voor het aantonen van een voedselallergie of een huisstofmijtenallergie wordt vaak ook een allergietest uitgevoerd. 

Lees meer in onze special Wat is een allergie. 
 

Wat is een allergietest

 

Er bestaan verschillende testen om een allergie aan te tonen. De meest gebruikte allergietesten zijn de huidpriktest, de provocatietest en de bloedtest. 

Een positieve allergietest betekent dat er specifieke allergische afweerstoffen aangetoond zijn. Dit betekent niet dat iemand ook daadwerkelijk allergisch is. Zo zijn er veel mensen met een positieve allergietest voor boompollen stuifmeel, maar geen klachten krijgen tijdens het hooikoortsseizoen. Een negatieve allergietest sluit wel een allergie voor de geteste stof uit. 

Wat is een huidpriktest

 

Een huidtest toont zogenaamde galbulten aan. Eerst wordt een druppel met een extract van het allergeen op de huid gelegd, hier wordt vervolgens met een klein naald doorheen geprikt. Heeft de geteste persoon specifieke afweerstoffen? Dan ontstaat er ongeveer een kwartier na de test op de betreffende plek een rode, jeukende, verheven bult. Ook wel een galbult genoemd.  

Hoe werkt het bloedonderzoek

 

In het bloed kunnen allergische afweerstoffen worden aangetoond. Er wordt gekeken naar de aanwezigheid van het eiwit IgE. Bij de huisarts of prikpost wordt een buisje bloed afgenomen die in het lab wordt geanalyseerd. Een positieve test toont IgE antilichamen aan tegen de allergenen waarvoor je allergisch bent. 

Wat is een provocatietest

 

Bij een provocatietest wordt door middel van inname of het inspuiten van het verdachte middel aangetoond of je dit middel wel of niet kunt verdragen. Ook kan dit een algemeen prikkelende stof zijn, zoals histamine. Er worden verschillende sterktes van een oplossing van deze stof in de neus gespoten. Vervolgens wordt gekeken of er klachten ontstaan. Denk hierbij aan hoesten, tranende ogen, een loopneus en niezen. 

Klachten bij een allergische reactie

 

Een allergische reactie kan zich op verschillende manieren uitten. Deze symptomen verschillen niet alleen per allergie, maar ook per persoon. Zo heeft de ene hooikoortspatiënt last van jeukende en rode ogen, terwijl de ander juist een loopneus krijgt en weer een ander een combinatie van deze klachten ervaart.

Veel voorkomende allergische klachten zijn:

  • Loopneus of verstopte neus
  • Vaak niezen
  • Rode of tranende ogen
  • Jeuk
  • Eczeem 
  • Huiduitslag
  • Ademhalingsproblemen
  • Hoesten

Bij een heftige allergische reactie of anafylactische shock komen hier ook zwellingen bij voor, hartklachten en/of een (te) lage bloeddruk.

Kan een allergische reactie levensbedreigend zijn

 

Een allergische reactie kan in sommige gevallen levensgevaarlijk zijn. Dit is gelukkig erg zeldzaam. Een heftige allergische reactie waarbij een anafylactische shock optreedt komt per jaar bij slechts 4 op de 100.000 mensen voor. Een anafylactische shock kan, maar hoeft niet, fataal aflopen. 

In de meeste gevallen is een allergische reactie niet levensgevaarlijk. De klachten die ontstaan bij een allergie zijn wel erg vervelend en kunnen het dagelijks leven sterk beïnvloeden. 

Is een allergische reactie altijd levensbedreigend

 

Nee, een allergische reactie is lang niet altijd levensgevaarlijk. Een heftige allergische reactie, waarbij een anafylactische shock optreedt, komt jaarlijks bij 4 op de 100.000 mensen voor. Wel kunnen allergische klachten erg vervelend zijn en het dagelijks leven sterk beïnvloeden.   

Wat is Anafylaxie

 

Een anafylaxie is een snel verlopende, ernstige reactie waarbij klachten optreden van meerdere orgaanstelsels. Deze reactie kan soms levensbedreigend zijn. De klachten openbaren zich tegelijkertijd of kort na elkaar.

Meer in onze special Anafylaxie.

Klachten en ontstaan anafylaxie

 

Klachten die passen bij anafylaxie kunnen optreden in verschillende orgaanstelsels:

  • Huid en slijmvliezen
  • Maagdarmstelsel
  • Bloedcirculatie
  • Bovenste en onderste luchtwegen

De oorzaak van anafylaxie is meestal een acute allergische reactie, maar andere oorzaken zijn ook mogelijk. Soms is er geen oorzaak te vinden voor een anafylactische reactie. Om van een anafylaxie te mogen spreken is het niet altijd noodzakelijk dat er een aanwijsbare oorzaak is.

Je leest meer in onze special Anafylaxie

Behandeling Anafylaxie

 

Is er sprake van anafylaxie? Dan dient altijd adrenaline toegediend te worden via een injectie in een spier. Soms is het lastig om anafylaxie te herkennen, bijvoorbeeld wanneer huidklachten ontbreken.

Je hoeft niet te wachten tot je zeker weet dat er sprake is van anafylaxie. Het is verstandig al adrenaline toe te dienen als tegelijk of snel achter elkaar klachten ontstaan van twee orgaanstelsels. Bijvoorbeeld wanneer een uitgebreide roodheid in combinatie met buikpijn wordt ervaren. Ook al is het niet duidelijk of deze klachten zijn gekomen na blootstelling aan een stof die allergie kan veroorzaken.

Meer over behandeling in onze special Anafylaxie

Noodpen en anafylaxie

 

Is er sprake van anafylaxie? Dan dient altijd adrenaline toegediend te worden via een injectie in een spier. 

Adrenaline is beschikbaar in voorgevulde pennen waarin exact de juiste dosis zit. Door de pen stevig tegen de huid te drukken schiet er een naald uit die de adrenaline in een spier injecteert. Je voelt de prik wel, maar deze is niet pijnlijk. Adrenaline is het enige medicijn dat een ernstige reactie kan stoppen.

De adrenalinepen is voor eenmalig gebruik. Na gebruik moet altijd contact opgenomen worden met een arts. Is alles onder controle na de injectie? Dan wordt de spoedlijn of de huisarts gebeld. Is de reactie zeer hevig of nog niet over na het toedienen van adrenaline? Dan wordt altijd meteen 112 gebeld.

Meer over de noodpen en behandeling in onze special Anafylaxie