Astma

Wat is astma

Astma is een aandoening van de luchtwegen in de longen. Bij astma is sprake van een chronische ontsteking in de luchtwegen. Deze ontsteking veroorzaakt klachten als kortademigheid, een piepende ademhaling en hoesten. 

De luchtwegen zijn bij astma extra gevoelig voor prikkels waar andere mensen geen last van hebben. Denk hierbij aan rook, uitlaatgassen, huisstofmijt en gras- of boompollen. 

De luchtwegen reageren op deze prikkels door te vernauwen. Er kan minder lucht doorheen, waardoor ademen moeilijker gaat. Ook raakt het slijmvlies aan de binnenkant van de luchtwegen ontstoken, waardoor het opzwelt en slijm gaat produceren. De luchtwegen worden nog nauwer. 

Komen klachten, zoals benauwdheid en hoesten, plotseling opzetten? Dan noemen we dat een astma-aanval.

Hoe ontstaat astma

Waarom de longen van de ene persoon wel op bepaalde prikkels reageren en de longen van een ander persoon niet, is niet precies bekend. 

Cijfers en weetjes

Ruim 600.000 mensen in Nederland hebben last van astma. Vrouwen hebben vaker last van astma dan mannen en ongeveer 100.000 tot 150.000 kinderen hebben astmatische klachten. 

Erfelijkheid en astma

We weten dat de kans op het ontwikkelen van astma groter is bij te vroeg geboren kinderen of wanneer de moeder tijdens de zwangerschap heeft gerookt. Erfelijkheid speelt een rol, want astma komt vaak bij meerdere personen binnen een familie voor. 

Sommige prikkels zorgen voor een reactie van de longen, omdat ze de luchtweg irriteren. Bijvoorbeeld rook. Andere prikkels, zoals graspollen, zorgen voor een allergische reactie in de longen, waardoor de luchtweg vernauwt. 

Astma en atopie

Astma komt (binnen een familie) vaak samen voor met eczeem, hooikoorts of een voedselallergie. Dit zijn allemaal aandoeningen waarbij er een neiging is om overmatig op prikkels te reageren. Ook wel atopie genoemd. 

Bekijk onze special over Allergie en Atopie
 

Symptomen en klachten van astma

Astma is een chronische aandoening en gaat helaas maar zelden over. De luchtwegen zijn en blijven altijd een beetje ontstoken. Wel zijn er periodes waarbij je niets of minder van de astma merkt. De ziekte geeft namelijk niet elke dag klachten. 

Astmatische klachten kunnen soms weken tot maanden duren. Veel voorkomende klachten:

  • Kortademigheid
  • Piepende ademhaling
  • Hoesten
  • Benauwdheid
  • Veel moeten niezen
  • Jeukende ogen
  • Verstopte neus
Wat doet astma met je longen?

Tijdens een astma-aanval gebeurt er van alles tegelijk in de longen. De luchtwegen van iemand met astma kunnen geprikkeld worden door stoffen als rook of uitlaatgassen. De slijmvliezen zwellen op en produceren meer vocht. 

Om de luchtwegen zitten spiertjes. Tijdens een astma-aanval raken deze verkrampt en trekken samen. De luchtwegen worden hierdoor verder vernauwd en smal. Ademen wordt meteen een stuk lastiger. Tegelijk raken de longen te vol met lucht. Het benauwde gevoel en het moeilijk kunnen in- en uitademen kan heel beangstigend zijn. 

Astma-aanval

Een astma-aanval  kan heel beangstigend zijn. Tijdens een aanval kun je het gevoel hebben dat je stikt en/of niet goed meer kan ademen. Het is heel belangrijk om tijdens een astma-aanval rustig te blijven. Ga rechtop zitten en maak de luchtwegen vrij door luchtwegverwijders te inhaleren. Een astma-aanval is niet gevaarlijk, maar wel erg naar om mee te maken. Gelukkig is een astma-aanval meestal heel goed te behandelen.
 

Aantonen van astma

Vermoed je dat je astma hebt? Of denkt je huisarts dat je astma hebt? Een dokter kan astma vaststellen door middel van een longfunctietest of provocatietest. 

Longfunctietest

De longfunctietest, ook wel spirometrie genoemd, is een blaastest. Een arts weet vrijwel meteen hoe goed je longen werken en of er sprake is van vernauwing van de luchtwegen. Vaak wordt de longfunctie gemeten voor en na een luchtwegverwijder. Als de longfunctie duidelijk beter is na een luchtwegverwijder past dit bij astma. Zowel een longarts als een huisarts kan de longfunctietest uitvoeren. Het duurt ongeveer een half uur. Bij kinderen is een longfunctietest mogelijk vanaf ongeveer 6 jaar.

Provocatietest

 Naast de longfunctietest is de provocatietest ook een middel om astma aan te tonen. Tijdens een provocatietest krijg je in kleine stapjes een stof toegediend die de luchtwegen provoceert. De arts kijkt tijdens het onderzoek of de longen gevoelig op bepaalde prikkels reageren. De toegediende stof is niet schadelijk voor het lichaam. 

Inspanningstest

Het is mogelijk om een inspanningstest uit te voeren. Daalt de longfunctie na inspanning op bijvoorbeeld een loopband? Dan past dit bij astma.
 

Behandeling van astma

Astma is een chronische aandoening en zal vrijwel nooit helemaal genezen. Behandeling is dan ook gericht op het verminderen van de klachten en het verbeteren van de levenskwaliteit.

Inhalator en puffer

Bij astma krijg je meestal 2 medicijnen toegediend, namelijk luchtwegverwijders en ontstekingsremmende medicijnen. Meestal adem je de medicatie gewoon in door middel van een inhalator, ook wel puffer genoemd. De inhalator zorgt ervoor dat de medicatie direct in de longen terechtkomt.  

De ontstekingsremmers worden dagelijks gebruikt, de luchtwegverwijders meestal alleen bij klachten. Er zijn ook puffers met zowel een ontstekingsremmer als een luchtwegverwijder in 1 puf. Welk medicijn er in de inhalator zit hangt af van het soort astma en de ernst van de ziekte. 

Luchtwegverwijders

Mensen die vooral benauwd zijn of vaak een astma-aanval krijgen kunnen een luchtwegverwijder gebruiken. Dit medicijn verslapt de spiertjes die om de luchtwegen zitten, waardoor ze minder strak gespannen staan. De luchtwegen worden hierdoor letterlijk wijder en je krijgt meer lucht. Het gaat vaak om een tijdelijke oplossing, omdat luchtwegverwijders niets doen aan de ontsteking in de luchtwegen.

Een luchtwegverwijder heeft vaak binnen een paar minuten effect en werkt een aantal uur achter elkaar door. 

Ontstekingsremmer

Een inhalator met een ontstekingsremmer is een veelgebruikt medicijn bij astma. Er zijn ook ontstekingsremmers in tabletvorm. Dit medicijn bestrijdt de ontsteking in de longen, waardoor de longen minder heftig op prikkels reageren. Een ontstekingsremmer werkt niet direct, meestal moet je enkele weken wachten voor je de werking ervan merkt. 

Combineren?

Bij sommige mensen met astma wordt een inhalator voorgeschreven met ontstekingsremmer en luchtwegverwijder in 1 puf. Of dit nodig is, kan de (kinder)longarts bepalen.
 

Tips en trucs bij astma

Astma kan een grote invloed hebben op je dagelijks leven. Juist daarom is het belangrijk om altijd rekening met astma te houden. Zorg je goed voor jezelf? Dan heb je zo min mogelijk last van de ziekte.

Beweging blijft belangrijk

Een gezonde leefstijl helpt de klachten van astma verminderen. Ook als je astma hebt is het belangrijk in beweging te blijven en te sporten. Bewegen versterkt namelijk de ademhalingsspieren en verbetert de conditie. 

Meestal is dit heel goed te realiseren. Belangrijk is dat je altijd een luchtwegverwijder bij je hebt voor het geval je benauwd wordt. Neem ook op tijd je rust en verdeel de activiteiten over de dag of week.

Tips om meer te bewegen:

  • Pak wat vaker de fiets
  • Neem de trap in plaats van de lift
  • Maak het huis eens grondig schoon
  • Stap een halte eerder uit de tram of bus en loop het laatste stuk naar huis

Vind je sporten eng? Schakel dan de hulp in van een fysiotherapeut. Of kies een sportclub uit waar je goede begeleiding kunt krijgen. 

Roken

Rook je en heb je astma? Waarschijnlijk weet je het al, stoppen is het beste dat je kunt doen. Wees lief voor je longen. Stoppen met roken is niet makkelijk, maar het biedt alleen maar voordelen. Roken verergert de klachten van astma en prikkelt de luchtwegen. Door te stoppen hoest je minder en krijg je het minder benauwd. Ook niet onbelangrijk, de medicijnen slaan beter aan wanneer je niet rookt. Vraag je huisarts om advies als je wilt stoppen met roken.

Roken mensen in je omgeving? Leg uit dat je astma hebt en vraag of ze niet in je buurt willen roken. De meeste mensen zullen hier begrip voor hebben. 

Eén van de belangrijkste prikkels voor kinderen met astma is rook van rokende ouders. Probeer te stoppen met roken als je kind astma heeft of rook alleen buiten.

Kind met astma?

Astma is meestal goed te behandelen en kinderen kunnen over het algemeen overal aan meedoen. Denk hierbij aan rennen, spelen, zwemmen en sporten. Het is belangrijk dat de leraar of lerares en de sporttrainer weet dat een kind astma heeft. Soms kan het nodig zijn op school of op het sportveld een luchtwegverwijder te gebruiken.

Laat je kind een spreekbeurt houden over zijn of haar aandoening. Het werkt vaak veel prettiger als de leraar, klasgenootjes en vriendjes op de hoogte zijn. Zo krijgt je kind automatisch meer begrip.

Neem extra vitamines

Wist je dat je door het gebruik van ontstekingsremmers een grotere kans op botontkalking hebt? Neem daarom extra calcium en vitamine D om botontkalking tegen te gaan. Denk hierbij aan melkproducten, eieren, kaas, groente, noten, peulvruchten en vette vis. 

Adem door je neus

Adem zo vaak mogelijk door je neus en niet door je mond. De lucht wordt door je neusharen gefilterd en verwarmd. Je longen raken hierdoor minder makkelijk geïrriteerd.